DT „Vityaz”
Osobliwości rosyjskiej amfibii
Przegubowy transporter wojskowy „Vityaz” jest niezastąpiony w niektórych częściach Rosji, gdzie żarty na temat „drugiej rosyjskiej biedy” usprawiedliwia klimat. Jakie warunki i zdarzenia określiły jego budowę, dowiecie się z naszego projektu.
Pierwsze kroki po bezdrożach

Za prototypy rosyjskich transporterów DT-10P i DT-30P „Vityaz” można uznać gąsienicowe ciągniki artyleryjskie, których używano w Związku Radzieckim w latach 50. XX w. W tym samym czasie rozpoczął się zakrojony na wielką skalę proces zagospodarowywania północnych obszarów Rosji. Na Syberii, Dalekim Wschodzie i w Arktyce potrzebne były zwrotne pojazdy, które mogłyby pokonywać trudne przeszkody i przewozić duże ładunki.

„Intensyfikację tego procesu objaśnia się też celami militarno-strategicznymi tamtych czasów” – pisze w swojej książce główny konstruktor pojazdów z rodziny „Vityaz” Konstantin Oskołkow. Według jego słów w tym czasie przeprowadzono kilka szkoleń i manewrów („Biała Niedźwiedzica”, „Gwiazda Polarna” itp.), w których uczestniczyły połączone siły zbrojne USA, Kanady i innych państw z użyciem sprzętu specjalnie przystosowanego do eksploatacji w obszarach Dalekiej Północy. W trakcie tych ćwiczeń okazało się, że sprzęt jest nieskuteczny. Główne przyczyny: zła przejezdność i zwrotność, niska niezawodność i wydajność. Te same wady można odnieść i do radzieckich pojazdów.

Za pierwszy na świecie przegubowy transporter uważa się prototyp zaprezentowany na wystawie w Londynie w 1913 r. Anglik Diplock połączył naczepę, której gąsienice nie pełniły nadrzędnej roli, z główną maszyną przy pomocy przegubu obrotowego. Mechanizm obrotu sekcji opierał się na działaniu tzw. przekładni ślimakowej. Śrubę montowano na głównej maszynie, a sektor – na tylnym ogniwie.
Po śniegu i błocie

W jakich właściwie warunkach miał funkcjonować nowy mechanizm? Za terminem „bezdroża” ukrywają się zwykle bagniste i zalesione tereny, zaspy śniegu, rozmyte przez deszcze grunty, liczne przeszkody (rowy, zbocza itp.).

Sytuację komplikuje fakt, że w przeciwieństwie do wody i powietrza właściwości fizyczne gruntów bardzo się zmieniają – ten sam rodzaj podłoża może zmienić swój stan w zależności od wilgotności powietrza. Z tego powodu próby dokładnej oceny przez naukowców „przejezdności” danego podłoża przy pomocy 11 cech spaliły na panewce. Dlatego podczas oceny możliwości pojazdu po danej powierzchni zaczęto klasyfikować grunty nie ze względu na rodzaj, a stan.

Stadium powierzchni w zależności od stopnia nasycenia wodą

„Z punktu widzenia eksploatacji maszyn plastyczne stadium gruntu jest jednym z najtrudniejszych i najbardziej skomplikowanych warunków pracy pojazdów gąsienicowych. W przeważającej części uważa się, że jest ono niemożliwe do przebycia przez lądowe środki transportu i z tego powodu w zasadzie niedostępne dla eksploatacji” – wyjaśnił Konstantin Oskołkow.

Zdobywca lądów

Zupełnie nowym typem amfibii, które radzą sobie z każdym rodzajem podłoża, są przegubowe transportery z rodziny „Vityaz”: DT-10P, DT-20P i DT-30P.

Seryjną produkcję „Vityazi” uruchomiono w 1982 r. Dziś Zakład Budowy Maszyn „Vityaz” jest jedynym w Rosji producentem niezwykłych pływających przegubowych transporterów gąsienicowych z rodziny DT „Vityaz” o ładowności od 3 do 30 ton. Produkowane przez zakład pojazdy z powodzeniem są eksploatowane na odludziu i obszarach błotnistych, w śnieżnej głuszy, w niskich i bardzo niskich temperaturach rosyjskiej Północy, Syberii, Arktyki i Antarktyki oraz w wysokich i bardzo wysokich temperaturach piaszczystych pustyń Azji Środkowej i krajów arabskich, w tropikach o wysokiej wilgotności i w rozrzedzonym powietrzu terenów górskich. Dzięki uniwersalnej konstrukcji na transporterach „Vityaz” są montowane systemy uzbrojenia oraz sprzęt przeznaczony do załadunku i wyładunku, prac ziemnych i innego rodzaju.

Przegubowy transporter gąsienicowy pewnie wyprzedza swoich odosobnionych „współbraci” pod względem ładowności, przejezdności i zwrotności. Za zdolność do przemieszczania się po każdym terenie w „Vityazu” odpowiada unikalny system ogniw złącznych w płaszczyznach pionowej i wzdłużnej. Siłowniki hydrauliczne, znajdujące się pomiędzy ogniwami, mogą pracować w kilku trybach: umożliwiają skręt, zapewniają płynność jazdy, pełniąc rolę swego rodzaju zawieszenia pneumatycznego, oraz blokować ogniwa podczas pokonywania przeszkód do półtora metra.
DT-10PM na torze przeszkód
DT „Vityaz”
Swietłana Alikina
Siergiej Żukow
Pawieł Karaułow
Jelena Kostomarowa
Aleksandr Wołkow
Jelena Kontuzowa-Wantuła
Konstantin Jemcew
Pawieł Szoroch

Projekt został przygotowany na podstawie materiałów udostępnionych przez korporację Uralwagonzawod

Zdjęcia: Uralwagonzawod; RIA Novosti (Jakow Riumkin, Michaił Ozierski, Wasyl Szaposznikow, Piotr Malinowski)

„Vityaz” na Północy
Wraz z intensyfikacją rosyjskiej obecności w Arktyce transporterom „Vityaz” przypisano nową funkcję obrony interesów Rosji w tym strategicznie ważnym regionie. Na początku 2016 r. rozpoczęły się testy nowej modyfikacji „Vityazi” DT-10MP na bazie brygady arktycznej Sił Zbrojnych FR w obwodzie murmańskim. Jak podkreślają wojskowi, pojazd może pochwalić się wyjątkowymi danymi taktyczno-technicznymi do eksploatacji w tych trudnych warunkach.
Kabina DT-30PM, w której zmieści się pięć osób, została wyposażona w niezależny system ogrzewania i wentylacji.
Elastyczne gąsienice gumowo-tkaninowe w połączeniu z odpowiednim zaczepem eliminują „efekt buldożera” i zapobiegają zrywaniu powierzchni przez gąsienice, co minimalizuje wpływ na glebę.
Konstrukcja pozwala na bezpieczne przechylanie modułów transportera w stosunku do siebie, podnoszenie lub opuszczanie przodu lub tyłu, dlatego pojazd z łatwością pokonuje praktycznie wszelkiego rodzaju przeszkody.
Dwa metalowe ogniwa są połączone ze sobą poprzez doczepienie. Ładowność pierwszego ogniwa wynosi 12 ton, a drugiego - 18 ton (na nim można rozmieścić konstrukcję z plandeką lub platformę do zamontowania sprzętu).
Masa — 29 t
Ładowność — 30 t
Moc silnika — 710 KM
Prędkość po lądzie — 44 km/h
Prędkość po wodzie — 5 km/h
Średni nacisk na podłoże — 0,3 kg/cm2
Modyfikacja na potrzeby cywilne
Badania geofizyczne i poszukiwania geologiczne
Akcje ratunkowo-poszukiwawcze
Dostawy żywności i paliw do oddalonych regionów
Pierwotne zagospodarowywanie obszarów wydobycia surowców
Tworzenie dróg zimą, tzw. zimników, które funkcjonują jedynie o tej porze roku
Budowa i utrzymanie obiektów kompleksu paliwowo-energetycznego w oddalonych regionach
Modyfikacja na potrzeby wojska
Transport składu osobowego i sprzętu wojskowego
Platforma do montowania uzbrojenia
Warunki eksploatacji:
temperatura od -50 do +40 stopni Celsjusza
względna wilgotność powietrza do 98%
prędkość wiatru do 20 m/s
opady atmosferyczne (deszcz, grad, śnieg)
„Vityaz” jest powszechnie używany w obwodach murmańskim, tomskim, czytyjskim, w Kraju Kamczackim, Karelii, na Czukotce i innych regionach Rosji. Zastępca dyrektora generalnego Uralwagonzawodu Wiaczesław Chalitow powiedział, że przegubowy transporter ma również duży potencjał eksportowy. Rosyjskim „Vityaziem” interesują się nie tyle kraje okołobiegunowe, a równikowe, gdzie też jest potrzebna wysoka przejezdność sprzętu.
DT „Vityaz”